Տաթեւիկ Հովհաննիսյան.“Մենք` հայերս, շատ հետաքրքիր երեւույթ ենք”

Սիրով ներկայացնում եմ Ձեզ ջազի հայ թագուհու բացառիկ հարցազրույցը: Պատիվ ունեցա ոչ միայն ծանոթանալ, այլև հարցազրույց ունենալ նրա հետ Bravo.am-ի համար, որը այժմ վերահրապարակում եմ բլոգումս:

-Ծնվել եք երաժշտական ընտանիքում, Ձեր երաժշտական ուղին սկսվել է 11 տարեկանից: Արդյո՞ք ճակատագիր էր, թե՞ գիտակցված ընտրություն:

-Կարող է եւ երաժշտական ընտանիքում էլ մեծացած չլինեի ու ընտրեի այս ուղին, սա ճակատագրական հարց էր, այսպես էլ պետք է լիներ: Ես ծնվել եմ երաժշտությամբ, երգով, արվեստով, երգչուհի դառնալու համար:

-Փաստորեն հավատում եք ճակատագրի ուժին:

-Օ՜, այո, շատ…

-Երբեւէ չեք հայտնվել Ձեր հայտնի մայրիկի, կենդանի լեգենդ Օֆելյա Համբարձումյանի շողքում: Ինչպե՞ս է հաջողվել պահել անհատականությունը, դառնալ “Խորհրդային ջազ վոկալի թագուհի”:

-Դա էլ ճակատագրական մի պատմություն է: Եղբայրս` ջութակահար, հայրս` երաժիշտ. ամբողջ ընտանիքով երաժիշտ ենք: Փոքրիկ էի եւ լսում էի մեր տանը հնչող երաժշտությունը՝ դասական, հայկական ժողովրդական, ջազ: Այդ տարիքում սիրեցի ջազն ու գրավվեցի դրանով: Բնավորությամբ դժվարություն փնտրող եմ, եւ Ճանապարհն ինձ տարավ այնպես, ինչպես նախանշված էր:
Tatevik_Msheci

-Շատ երկար է հայտնիների ցուցակը, որոնց հետ երբեւէ համագործակցել եք:Կա՞ արդյոք մեկը, ով “անհասանելի” արտիստ է Ձեզ համար եւ նրա հետ համագործակցելը երազի պես մի բան է:

-Անհասանելին մահացել է: Դաշնակահար Օսկար Փիթերոսնն էր, շա՜տ կուզեի, բայց նա մահացել է: Բոլոր երաժիշտներն անկրկնելի են, յուրահատուկ գանձեր են:

-Հանդես եք եկել աշխարհի ամենահայտնի բեմերում` օտարերկրյա հանդիսատեսի առջեւ: Տարբերվում են արդյո՞ք հայ հանդիսատեսը եւ մայրաքաղաքի բեմը մյուսներից:

-Մենք` հայերս, շատ հետաքրքիր երեւույթ ենք. ե՛ւ փնովում ենք մեզ, ե՛ւ ուտում ենք իրար, ե՛ւ կռիվ ենք անում, բայց մի լավ բառ կա, որը հայերեն էլ չի, բայց տեղին է, որ ասեմ` թասիբ ունենք: Ես էլ եմ այդպիսին. եթե օտարազգի մեկը համարձակվի իմ ազգին քննադատել, կխեղդեմ: Մեր երաժշտությունը դրսի հանդիսատեսը չի կարող մեզ նման զգալ, բայց այն հրաշալի ընդունվում է ամբողջ աշխարհում:

Tatevik

-Աշխարհը ճանաչում է Ձեզ որպես “Էլլան Հայաստանից”: Որքանո՞վ է դժվար պահել այդ անունն այսքան տարիների ընթացքում:

-Բոլորովին չեմ ձգտում պահպանել այդ կոչումը, որ ստացա դեռեւս այն ժամանակ, երբ այստեղ սկսեցի երգել ջազ: Բնականաբար, ուսուցիչներ չկային, եւ պետք է սովորեի այդ մեծություններից, որոնցից մեկն էլ Էլլա Ֆիցջերալդն էր:

-Երբ մեկնեցիք Միացյալ Նահանգներ, արդեն իսկ “խորհրդային ջազ վոկալի թագուհին” էիք, սակայն հարցազրույցներից մեկում նշել էիք, որ սովորելու ցանկություն ունեիք: Ի՞նչ փորձությունների միջով անցաք, ի՞նչ սովորեցիք:

-Ջազն անծայրածիր է, մինչ օրս էլ սովորելու նյութ կա: Այս երաժշտությունն այնպիսի պատմություն, խորություն եւ տեխնիկա ունի, որ անընդհատ սովորում եմ: Չասեմ, թե դարձել եմ այնպիսին, ինչպիսին կուզեի… Փորձում եմ եւ այսօրվա դրությամբ կարող եմ ինձ թույլ տալ ասել, որ, այո՛, կցանկանայի Օսկար Փիթերսոնի հետ էլ երգել:

-Դուք նաեւ հայտնի եք որպես ուսուցիչ: Ի՞նչ կարծիքի եք, այսօր Էլլաներ ծնվո՞ւմ են:

-Ո՛չ, չի ծնվել եւ չի ծնվի: Գուցե ծնվի Լայզա կամ Ռոզա, բայց ոչ Էլլա կամ Մայլս Դեւիս: Նրանք աստվածաշնորհ եւ յուրահատուկ մարդիկ էին:

Լուսանկարները` Մարիամ Լորեցյանի/Bravo.am/

Տաթեւիկ Հովհաննիսյան.“Մենք` հայերս, շատ հետաքրքիր երեւույթ ենք”

Tatevik_Hovhannisyan.JPG

Advertisements

Interview with beautiful Armenian singer Mariam Matossian

Mariam Matossian
Mariam Matossian

How did you start? (Music career)

I have been singing for as long as I can remember.  Growing up, our home was always filled with music, my mother was always singing and I grew up loving music and expressing myself through singing.  Singing has always been a part of my life.  I took formal voice lessons when I was older and loved it.  I would give recitals and sing in church or at community events.  Audience members would always come up to me after I had performed and tell me that I should pursue music.  But I wasn’t sure if that was the path that God wanted me to take.  Some years later, I was thrilled to receive an Arts award from Canada Council who had selected my music from many other submissions and awarded me with a grant to record my music.  Once I had recorded my first album, I was invited to perform at festivals in Canada and I began to perform professionally.  

Tell me about your family, please.

I am married to a wonderful man.  He is an amazing husband and I love living life with him. We have three precious children – two daughters, ages 6 and 4, and a son, who is 15 months old.

Have you ever visited Armenia?

Yes, I have been to Armenia twice.  I worked in Yerevan as a volunteer on both occasions, working with children and adults.  I love the country and I can’t wait to return!  I love the people, the breath taking scenery and the food!

I know that your grandma’s name was also Mariam .What role did she have?

I never met my grandmother; she died long before I was ever born.  But I am named after her.  So I feel a very close connection to her.  Mariam Markarian was my mother’s mom.  My mom and aunts have told me about my grandmother:  she was a woman who loved Jesus, who loved her family and loved to serve others.  She loved to sing and was always singing in the home.  She was a hard working woman who had a joyful spirit and a genuine faith in God.  She is one of my inspirations.

It is known that your grandma has survived from Armenian Genocide. Next year will be 100 years of Genocide. How is your preparing for that?

We live in a small city in the United States where the Armenian community is very limited in number.  We maybe have only a handful of Armenian speaking people here.  I would like to help organize an event to commemorate the 100th Anniversary of the Genocide, but I will have to reach out to non-Armenians, because the Armenians here are so few in number.  I would love to see a community wide event, where people of many different cultures come out to remember and honour the victims of the Genocide and pray for hope for the future.

What is Armenian music for you?

Armenian music for me is soulful, hauntingly beautiful, the expression of my soul…  I love the sound of Armenian words.  I love the old songs, I love our liturgy… there is such beauty in our music… in the way the language, which is so melodic itself, sounds even more so when set to music…

Armenian music delights my heart because now, where I live, I don’t hear the language spoken much at all.  My husband and I both speak Armenian and we are teaching our children who are fluent in Armenian and English.  But sometimes I long to hear Armenian outside of our home… and during those moments, I put on some Armenian music, and watch my children dance and my heart is lifted up.Armenian music also represents a deep connection with my heritage, with my grandparents, our ancestors… it connects me to their stories…

Why do you prefer Armenian folk music?

I love the ancient songs of our culture.  There is something absolutely beautiful about them.  I love the melodies.  I love the pure message. I love the words.  I love the picture that is painted with the words and the music together.   When I sing the folk songs, I feel even closer to my grandmother because I know that she used to sing these exact same songs.

Mariam_Matossian

What do you feel when you sing?

I feel a deep sense of joy.  I love using my voice, expressing my heart and soul through song.  Sometimes, if a song is a sad one, my heart feels that pain.  Singing is a very vulnerable act for me…I cannot hide when I am on stage.  All the emotions come through when I sing.  I want to be honest for the audience and let them feel the emotions.  

I pray so much before I sing, and when I sing it is an act of worship to the Lord.  My faith in Jesus is intertwined in every aspect of my singing.  He has given me my voice, my love for music.  He gives me the opportunities to sing.  For me, singing is an expression of how great God is.

Do you have favorite singers, musicians from Armenia?

Right now my favorite singers are ones who are singing children’s music because my children are so young and they love listening to music.  But I adore musicians from a while ago, John Berberian and Lusine Zakarian.

Are you informed about life in Armenia?

I try to stay informed through friends of mine who live in Armenia or who visit more often than I am able to.  I stay connected through social media and try to keep up to date.  

Will you have concerts in Armenia? When?

I hope to have concerts in Armenia one day!  That is a dream of mine.  We just have to figure out the way to make it a reality.  That would be incredible.

Who are your inspirations?

My grandmother, my mom and dad, my husband and children.

What is important for you in life?

My relationship with Jesus is the essence of my life.  His grace is what gives me strength to live each day.  Knowing that I am loved by the Creator, that He knows me by name, that He wants to know me even more intimately… this moves my heart.  This is the reason I live.  Everything we do as a family is done in light of Jesus Christ.   After the Lord, my husband is important to me. He is my beloved, my best friend, my life partner.  I love living life with him.  Our children are also so important.  Just watching them grow and develop before my very eyes is a privilege and joy!  I love being their mama.

What can we expect from you in the future?

We will record again, we have the songs, and we are just waiting for the right time. And then we will perform more regularly again.  Currently, my focus has been on being with our precious children who are so young.  So we have not performed as much as in the past, but as the children are getting older, we will begin to perform more regularly audiences again.  

 

 

Website: mariammatossian.com/site/

 

 Msheci ( Ani Karapetyan)

 

Ինչո՞ւ են ավելացել ամուսնալուծությունները

Բաժանությունների թվի ավելացման պատճառների մասին 168.am –ը զրուցեց Հայ Օգնության Ֆոնդի (ՀՕՖ ) Աբովյանի վերականգնողական կենտրոնի և <<Սատար >> հոգեբանական կենտրոնի հոգեբան Նարինե Աբրահամյան-Թովմասյանի հետ:

msheci_apaharzan

 

-Բաժանությունների թիվն ինչո՞ւ է ավելնում և որո՞նք են հիմնական պատճառները:
-Ամուսնալուծության պատճառները բազմաթիվ են: Սովորաբար, ամուսնությանը նախապատրաստվելը զույգերի կողմից չի դիտարկվում, որպես լուրջ,  կարևոր գործոն: Սովորաբար երկու տեսակի ամուսնություններ են լինում՝ մեկը, երբ զույգը հանդիպում է որոշակի ժամանակ, կայանում որպես զույգ և երկրորդը, երբ շատ արագ, առանց որոշակի հոգեբանական էտապներ անցնելու ամուսնանում են:
Նախքան ամուսնանալը պետք է հաշվի առնել որոշ կետեր, որոնց համապատասխանելու դեպքում զույգերը կարող են հանգիստ լինել ապագայի հարցում: Այդուհանդերձ, եթե ընթերցողների մեջ լինեն մարդիկ, ովքեր այս իմաստով չեն համապատասխանել, բայց նորմալ ընտանիք են կազմել, թող չանհանգստանան, որովհետև ամեն ինչ, այնուամենայնիվ մարդկանց ձեռքերում է:
1) Զույգը պետք է ճանաչի միմյանց ոչ պակաս քան 6 ամիսից  մինչև 3 տարի:
-Սովորաբար յուրաքանչյուր մարդ շփման սկզբնական շրջանում փորձում է ներկայանալ միայն դրական կողմերով,  փորձում է շահել դիմացինի վստահությունը,հաճոյանալ նրան: ժամանակի ընթացքում   բացահայտվում է մարդկանց ավելի ամբողջական, իրական կերպարը: Ամուսնության որոշում կայացնելուց առաջ զույգը ցանկալի է որ հանդիպի նվազագույնը 6 ամիս և ոչ ավել քան 3 տարի: Առհասարակ, ծայրահեղությունների մեջ ընկնել պետք չէ, ոչ շատ արագ է պետք ամուսնանալ, ոչ էլ հետաձգել: Թեև վստահ եմ, որ կլինեն զույգեր, ովքեր շատ կարճ ժամանակահատվածում ամուսնացել են ու կազմել ամուր, երջանիկ ընտանիք: Այս դեպքում կարելի է խոսել կայացած անհատների միության մասին:

-Բայց  նույն  հոգեբանները պնդում  են նաև,  որ սերն ապրում է 3 տարի:
-Ես չեմ ընդունում, որ սերն ապրում է 3 տարի: Ո՞վ է չափել և ինչպե՞ս: Պարզապես տարիների ընթացքում սերը որակական փոփոխության է ենթարկվում : Եթե մարդիկ 3 տարի  շփվում են միմյանց հետ և հասկանում, որ համատեղ կյանքն անհնարին կլինի՝ ուրեմն շարունակելն անիմաստ է, որովհետև հետագայում մեղադրելու են իրենք իրենց կամ կողակցին, որ անիմաստ ժամանակ են ծախսել: Եթե իհարկե, ամուսնությունը հաշվարկով չի արված:
2) Նման ոլորտի, դասի մարդիկ ավելի համատեղելի են:
Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ միևնույն ոլորտի, դասի մարդիկ առավել համատեղելի են: Խոսքը ոչ թե հասարակական դիրքի կամ ունեցվածքի մասին է, այլ մարդկանց ընդհանուր  արժեքային համակարգի: Եթե մեկը գնահատում է բարեկեցությունը, լավ աշխատանքը, լավ մարդկանց հետ շփվելը, իսկ մյուսը նախընտրում  է <<մեկ օրով>> ապրելը, ապա այդ զույգերը երկար չեն կարող ապրել միասին:
3) Զույգերի ծնողների մոտ կամ հեռու ապրելը:
Երբ զույգերի ծնողները մոտ են ապրում, այսպես թե այնպես միջամտում են նոր կազմավորվող ընտանիքի կյանքին: Ծնողները պետք է հասկանան, որ շատ հարցեր, խնդիրներ զույգերն ինքնուրույն պետք է հաղթահարեն, որպեսզի կայանան որպես ընտանիք: Պարտականությունների ու բեռի մեծ մասը վերցնելով օգնություն չեն ցուցաբերում:
Անխոս, ծնողներին պետք է սիրել, հարգել, պատասխանատվության զգացում ունենալ նրանց նկատմամբ: Եվ, առավել հասկանալի է ծնողների հոգատարությունն ու ուշադրությունը երիտասարդ ընտանիքի նկատմամբ: Սակայն անհրաժեշտ է գիտակցել ինքնուրույնության և նոր սերնդին սեփական կյանքի համար պատասխանատվության զգացմունքի փոխանցման կարևորությունը: Չափից ավելի, նույնիսկ դրական միջամտությունը հավասարազոր է բացասական միջամտությանը, որը խանգարում են նորաստեղծ ընտանիքի կայացմանը և կարող է բաժանությունների պատճառ դառնալ: Ես մի դրական օրինակ ունեմ իմ աշխատանքային պրակտիկայում՝ զույգն ամուսնացավ, աղջկա հայրը մեծահարուստ էր, բայց ոչ մի կերպ չնպաստեց, որ աղջկա ընտանիքն անմիջապես բարգավաճի: Նա հնարավորություն տվեց, որպեսզի փեսան աստիճանաբար աշխատելով հասնի բարձունքի: Աղջիկը սկզբում չէր հասկանում հոր վարքագիծը, նույնիսկ նեղվում էր, վիրավորվում, սակայն ժամանակի ընթացքում կարողացավ ըստ արժանվույս գնահատել այդ քայլը: Դժվարությոսւնների հանդիպելիս ծնողները ոչ թե պետք է երիտասարդների փոխարեն լուծեն խնդիրները, այլ աջակցեն նրանց՝ ինքնուրույն ելք փնտրելու հարցում : Միայն այդ դեպքում երիտասարդ ընտանիքը կյուրացնի դժվարություններ հաղթահարելու հմտությունները:
4) Մինչև 20 տարեկան հասակում ամուսնությունները ցանկալի չեն:
Մինչև 20 տարեկան հասակում ամուսնությունները խարխլման վտանգի առջև կարող են կանգնել նորաստեղծ ընտանիքին:
 Խոսքն ավելի շուտ տղաների մասին է, որովհետև չմոռանանք, որ աղջիկներն իրենց հասակի տղաներից երկու տարով ավելի հասուն են:

-Առավել տարիքով մարդիկ այս պահին կհիշեցնեին, որ ժամանակին հին Հայաստանում աղջիկներին 12 տարեկանից էլ էին կնության վերցնում և շատ ամուր ընտանիք էին կազմում:

Մեր հին հայկական ավանդական ընտանիքը վստահ եմ եղել է մեր ազգի պահպանման եթե ոչ միակ, ապա կարևորագույն գործոններից մեկը: Սակայն թյուր կարծիք է համարել , որ այդ տարիքի աղջիկների ավանդական  իմաստով են կնության տվել:  Իմ տատիկն էլ է ամուսնացել 12 տարեկանում: Սակայն նրան մինչև 17 տարեկան պահել են որպես դուստր և միայն այդ տարիքում նա դարձել է իր ամուսնու կինը, երեխաներ ունեցել: Հաշվի առեք, թե հոգեկան և թե ֆիզիկական զարգացվածության աստճանը: Որքան խելամիտ եք համարում նման ամուսնությունը: Ընտանիքի կայացման ու պահպանման հարցում կարևոր գործոն է ամուսնական կյանքը սկսել առանց նախապաշարումների՝ նոր ընտանիքի անդամների, նրանց ավանդույթների, նրանց սոցիալական դերերի վերաբերյալ: Խոսքը այնպիսի ընդհանրացումների մասին է, ինչպիսիք են՝<<Բոլոր հարսներն այսպիսինն են >> և այլն: Նման համոզմունքները սովորաբար ձևավորվում են ծանոթ-բարեկամ-հարևան-ընկերուհի և ինչն ավելի սարսափելի ու տգեղ է անառողջ լրատվամիջոցներից, ֆիլմերի հեռուստահաղորդումներից ստացված սուբյեկտիվ ինֆորմացիայի հիման վրա: Բացասական համոզմունքներով ու նախապաշարումներով, վատ արարքների ու չարամտության մեջ միմյանց կասկածելով դժվար է առողջ ու կայուն ընտանիք ստեղծելը:
Շատ կարևոր կետերից է նաև՝ 5) ընտանիքի անդամների համատեղ ժամանցը, սովորություններ ու զվարճություններ ունենալը;
Մեզ համար սովորական է ժամանակ ու ջանքեր հատկացնել մեր արտաքին տեսքին, մեր կարիրայի զարգացմանը, մեր բազմաթիվ կարողությունների ու հմտությունների զարգացման համար: Սակայն մոռանում ենք, որ սերը, ներընտանեկան կյանքը  դրանք ամենօրյա խնամք, ջանք, հոգածություն, ուշադրություն պահանջող երևույթներնենևինչնավելիկարևորէայդամենինառավելարժանիբաներըմերկյանքում: Ընտանիքի անդամները պետք է համատեղ ժամանց ունենան, և,հավատացեք, ֆինանսական միջոցներն այդքան էլ էական չեն: Օրինակ, միասին ձեռք ձեռքի բռնած զբոսնելու համար ֆինանսական միջոցներ չեն պահանջվում:

-Ի՞նչ խորհուրդ կտաք այն մարդկանց, ովքեր մտքի ծայրով մտածում են ապահարզանի մասին:
-Մի խնայեք ոչ մի ջանք ձեր ընտանիքը փրկելու համար: Մի՛ հուսահատցվեք ու մի՛ հանձնվեք: Եթե ինքնուրույն չի հաջողվում հաղթահարել դժվարությունները, դիմեք համապատասխան մասնագետի: Համոզվեք, որ բոլոր միջոցներին դիմել եք, հնարավոր ամեն ինչ արել եք, պահպանելու համար ձեր ընտանիքը: Վերհիշեք ձեր համատեղ կյանքում եղած յուրաքանչյուր դրական դեպք, լավ իրադարձություն,  ձեռքբերում: Ամուսնալուծությունից հետո նոր կարգավիճակի թվացյալ շահերն անզոր են փոխարինելու ընտանեկան կյանքի վայելքներին:

Նյութը՝ Ինչո՞ւ են ավելացել ամուսնալուծությունները. պարզաբանում է մասնագետը

Msheci (Անի Կարապետյան)

Ստեփան Կալլոշյան. “Հայերը ցեղասպանությունից չէին կարող խուսափել: Այդ վտանգը միշտ եղել է ու միշտ կա”

Stepan_Kalloshyan_Msheci

Լուսանկարն արված է Կիլիկիայում, Լևոն թագավորի բերդի պարիսպների վրա

Ստեփան Կալլոշյանն այն բացառիկ հայերից է, ով  ծնված լինելով Արևմտյան Հայաստանում որոշում կայացրեց վերադառնալ հայրենիք իր ինքնությունն ամուր պահելու համար.
“1932թ. ծնվել եմ Մալաթիայում, 3 տարեկան էի,երբ հայրս մահացավ, իսկ ես ունեի 2 քույր և 3 եղբայր: Մեծ ընտանիք էր, մայրս 5 երեխայով մնաց առանց ամուսին:
1915թ. հայրս բազմաթիվ հայերի պես աքսորվել էր, բայց քանի որ լավ արհեստավոր է եղել նրան ոստիկանները հետ էին բերել և Մալաթիայի ճարտարապետն էր դարձել: Ջարդերի ժամանակ կորցրել եմ ազգականներիս մեծ մասին՝ պապիկիս, տատիկիս, մորաքրոջս, քեռուս….:
Մեծացել, ուսանել եմ Մալաթիայում: Թուրքական բանակում ծառայություն անցնելուց հետո, ուր նվագախմբում էի նվագում, այլևս չվերադարձավ Մալաթիա և գնացի Ստամբուլ եղբորս մոտ”:

-Թուրքական բանակում ծառայելիս ի՞նչ ազգանուն էիք կրում:
Այնտեղ այսպես էր, մինչև 1936թ. թուրքերը ազգանուն չունեին: Ազգանվան փոխարեն հոր անունն էին գրում՝ Ահմեդ Մահմեդ: Հետո օրենք հանեցին, որ ազգանուն ունենալը պարտադիր է և հայերին էլ ստիպեցին, սակայն հայերն ասացին, որ ազգանուն ունենք, բայց մեկ է իրենց ուզած ազգանունը պարտադրեցին: Հայերի անձնագրերում այսպես է գրված՝
քաղաքականությունը՝ Թուրքիայի քաղաքացի, կրոնը՝ հայ,  անունը՝ հայկական,  ազգանունը՝ թուրքական: Իմ ազգանունը՝ Կալլոշյանը փոխեցինք Քալաթաշ: Երբ արևելյան Հայաստան եկանք փոխեցինք մեր ազգանունը:

-Թուրքերն ինչ որ պահ ասես համակերպվել էի՞ն, որ ազգություն չունեն:
-Այո՛: Այն ժամանակ Ստամբուլի բնակչությունը 1 միլիոն էր, որից 150 հազարը հայ, 200 հազարը հույն, 200 հազարն էլ հրեա էին: Ստամբուլում թուրքերեն ոչ ոք չէր խոսում: Մեր թաղամասում 1տունը հայինն էր 1 տունը հույնինը: Հույների հետ մինչ ուշ գիշեր երգով ու պարով էինք անցկացնում: Մինչև 1966թ այդպես էր հետո սկսեցին գաղթերը դեպի Ստամբուլ: Այժմ Ստամբուլում 15-20 միլիոն մարդ է ապրում, եթե այստեղից գնացածներին չհաշվենք ապա բնիկ հայերը 20 հազար են, մոտ 500 հազարը հույն և նույնքան էլ հրեա է բնակվում այնտեղ:
Ժամանակին Ստամբուլում իսկական հայկական մշակույթ կար, ես հենց այնտեղ եմ հայերեն գրել, կարդալ սովորել, Հայաստանից պարբերաբար գրականություն էինք ստանում: Բոլոր գավառներում հայկական դպրոցները փակել էին միայն Ստամբուլում էր գործում, հայ մնալու համար Ստամբուլ տեղափոխվեցինք :
-Ստամբուլում ինչո՞վ էիք զբաղվում:
-Կահույքի արտադրությամբ էինք զբաղվում: Նաև վոլեյբոլի բարձրագույն լիգայում էի խաղում: 4 տարի ֆինալ չէին տալիս, բայց մեկ է հաղթող ճանաչվեցինք: Առաջին անգամ Հայաստան եկել եմ հենց համահայկական խաղերի շրջանակում: Երկրորդ անգամ արդեն կնոջս հետ եկա:
-Ինչպե՞ս եք ծանոթացել Ձեր կնոջ հետ:
-Կինս իմ աչքի առջև է մեծացել: Մեր մայրերը Մալաթիայից էին միմյանց ճանաչում, ես էլ նրան քրոջս պես էի ընդունում: Պարահանդեսներին Օժենին հետս տանում էի, ներկայացնում էի որպես բարեկամուհիս: 31 տարեկան էի, բայց չէի ուզում ամուսնանալ, էնտեղ գերիի պես էինք ապրում չէի ուզում երեխաներս էլ այդպես մեծանան: Բայց մայրս պնդեց, ես էլ ամուսնացա, բոլոր հայկական ավանդույթները պահպանելով:Մեր երեք երեխաները՝ որդիներս ու դուստրս ծնվեցին Ստամբուլում, բայց երբ վերադարձանք Հայաստան 1986թ. ծնվեց փոքր որդիս:
-Իսկ ե՞րբ որոշեցիք Հայաստան տեղափոխվել:
-1977 թվականին եկանք որպես զբոսաշրջիկ ու հետո քաղաքական ապաստարան խնդրեցինք: Այն ժամանակ զարմանալի էր, որ հայերը վերադառնում էին: Այստեղի հայերը կարծում էին դրսում ավելի լավ է: Հետո չտեսները երկրի կառավարմամբ զբաղվեցին դրա համար մինչ այսօր լավ չէ, մինչ այսօր թալանում են: Հայրենասեր ղեկավարներ չունենք: Ամեն բան փչացրեցին: Մենք սիրում ենք ամեն ինչում առաջինը լինել, առաջինը անկախացանք, բայց ոչ մի պետություն չքանդեց, չփչացրեց իր ունեցածը: Սովետի ժամանակ էլ հայերը առաջինը քանդեցին իրենց եկեղեցիները…
Մեզ Հովհաննես Չեքեջյանը ծանոթացրեց Ջոն Կիրակոսյանի հետ, հայրենասեր մարդ էր, աշխատասենյակի դուռը միշտ բաց, կաշռքը չէր ՛՛տանում՛՛, միայն իր գրական գործերով էր ապրում: Սիլվա Կապուտիկյանն էլ առաջնորդեց, որ մեր մնալը հաստատվի: Բնակարան տրամադրեցին ու վերջնականապես հաստատվեցինք այստեղ:
 Հայոց Ցեղասպանության մասին խոսելիս Ստեփան Կալլոշյանը վստահություն էր հայտնում, որ Թուրքիան չի ընդունելու իր մեղքը.
-Թուրքերը մեզանից լավ գիտեն, թե ինչպես է եղել ցեղասպանությունը: Որքան էլ, որ ժողովուրդն ընդունի , պետությունը չի՛ ընդունի, որովհետև վաղը պահանջներ ենք ներկայացնելու: Մենք ենք դատարկում այսօրվա հողերը ինչպե՞ս պետք է այն հողերը լցնենք:
Ահա՛ (Ա.Կ. ցույց է տալիս թուրքական փաստաթղթի օրինակը ) այս փաստաթղթում հաշվարկված է, թե Մալաթիայում որքան հայի տուն է եղել և ինչքան վնաս է հասցվել: Սա թուրքական արխիցիվ է, հավանաբար հայկական արյունով մեկն է հրապարակել: Ահա՛ պապիկիս անուն, ազգանունը,ամեն փաստ կա՝ Ամերիկայում, Գերմանիայում, Կանադայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում էլ ինչ փաստին են խոսում:
Հայերը ցեղասպանությունից չէին կարող խուսափել: Այդ վտանգը միշտ եղել է ու միշտ կա:
Թուրքիան շատ է մեծացել, հարստացել, ճոխության մեջ են ապրում: Սովետի փլուզումը հարստացրեց նրանց, աղքատ մեռնում էին:
Կարող եմ ասել, որ մեր ՛՛պետությունը՛՛ չի ուզում, որ մեր ժողովուրդը լավ ապրի, միայն խոսում են, բայց ոչ մի ձևով ժողովրդին չեն օժանդակում:
-Ձեր ծննդավայր այցելել եք:
-Ես էլ կինս էլ այցելել ենք, բարեկամներ ունենա այնտեղ: Այս տարի լավ պտտվեցինք Արևմտյան Հայաստանում, գնացինք Մալաթիա, իմ դպրոցը, եկեղեցին, տունը…վաղուց սկսել են այլ շինություններ կառուցել ու վերացնել հայի հետքն այնտեղ: Երբ Վան մտանք, ամեն ինչը հայկական էր, ամեն անկյունը…

Ստեփան Կալլոշյանը թոռնիկի՝ Նարեկի հետ, Մալաթիայում, այն դպրոցում ուր Ստեփանն էր հաճախել

Ստեփան Կալլոշյանը թոռնիկի՝ Նարեկի հետ, Մալաթիայում, այն դպրոցում ուր Ստեփանն էր հաճախել

                                                                                                                                                                                                  (Մշեցի ) Անի Կարապետյան

Սքանչելի ու անկրկնելի Էռնա Յուզբաշյանը

ՀՀ վաստակավոր արտիստ Էռնա Յուզբաշյանը, երբ իմացավ, որ հարցազրույցը Գյումրիի թերթի համար է նախատեսված շատ ուրախացավ և համաձայնեց հարցազրույց տալ նշելով, որ գոնե թերթի միջոցով կստացվի կապ հաստատել գյումրեցիների հետ:

-Ինչո՞վ եք զբաղվում ԱՄՆ-ում
-Ապրում ենք, շփվում սփյուռքահայերի, հայական համայնքի հետ: Ես շատ ընկերներ ունեմ այստեղ: Նոր գաղափարներ ունեմ, նոր երգեր եմ ձայնագրում: Իմ համերգային ծրագրերն եմ թարմացնում, ավելացնում եմ  երգեր , որոնք ինչ որ ժամանակ շատ հայտնի էին իմ կատարմամբ: Կարծում եմ, եթե հաջողվի, Մոսկվայում էլ համերգ կունենամ մեր հայրենակիցների համար: Սիրով , բարեգործական համերգներով հանդես կգամ Հայաստանում, եթե կազմակերպիչներ լինեն: Բավական է միայն կազմակերպչական հարցերը լուծվի:
Ես ուզում եմ Հայաստանի գյուղերում ճամփորդել,  արմատներիս մոտ լինել, սիրում եմ գյուղացի մարդկանց, շատ անկեղծ, բարի ու հասարակ են: Կարծում եմ, որ մարզերում ապրող մարդիկ դեռ չեն կորցրել հայկական շունչը, էությունը:

– Դասավանդո՞ւմ եք
-Այո, եղել է փորձ, անգամ ստուդիան անուն էլ ուներ` ‹‹ALEGRA›› : Կային աշակերտներ, բայց ես որակի համար էի աշխատում: Վարձակալել էի տարածք, բայց եկավ մի պահ, որ երեխաները շատ արագ ուզում էին բեմ դուրս գալ, որին ես դեմ էի: Նախ պետք է պատշաճ պատրաստվել հետո նոր մտածել բեմի մասին: Այստեղ ավելի շատ նախընտրում են պարը, քան երգը:

-Հայաստանում ամենաշատը ո՞ ւմ կամ ի՞ նչն եք կարոտում
-Ընկերներիս, մտերիմներիս, կոլեգաներիս:  Թեև ոչ մի սեփականություն չունեմ Հայաստանում, բայց ձգողությունը մեծ է: Կարոտում եմ Հայաստանի  օդը, Հայաստանս:
Ես 80-ականներին եմ Երևան եկել ու 14 տարի եմ ապրել այնտեղ, հետո  եկել եմ ԱՄՆ, ուր ավելի շատ եմ ապրել, քան Հայաստանում: Արդեն 19 տարի է Ամերիկայում եմ: Գալիս եմ Երևան կարոտում եմ ԱՄՆ-ն, այստեղ եմ լինում կարոտում եմ Երևանը: Տեղեկատվական տեխնոլոգիաները թույլ չեն տալիս շատ կարոտել, բացի այդ, ես հաճախ եմ Հայաստանում լինում:

՞ նչ կա ԱՄՆ-ում, որ գրավում է մարդկանց ու վերջին շրջանում հատկապես արվեստագետներն են մեկնում ու ապրում այնտեղ : Բացի աշխատանքից էլ ի՞նչն է գրավում:
-Ես մեկնել եմ  այլ պատճառներով: Ես ուժեղ սիրահարված էի մի տղամարդու, ով ապրում էր Ամերիկայում և ուզում էի նրա հետ լինել: Երբ ԱՄՆ-ում էի հնարավոր չէր վերադառնալ: Այլ մարդկանց համար ոչինչ չեմ կարող ասել: Մարդ կա գալիս է գումար աշխատելու, սովորելու: Լավ կյանքից դեռ ոչ ոք չի հեռացել:

-Հավանաբար նկատել եք, որ երգարվեստում գեղեցիկ երգերը քչացել են: Ամեն մի անփորձի  կոմպոզիտոր են անվանում, ովքեր իրականում չունեն այդ վաստակը: Ո՞րն է պատճառը գեղեցիկ երգեր, երաժշտություն չունենալու հարցում:
-Բացի այդ, ամեն ջահելի մաեստրո են ասում, որն ինձ սաստիկ բարկացնում է:
Հավանաբար  ամենաթողությունից է: Ես մեղադրում եմ նաև Ձեզ` ժուռնալիստներիդ, հեռուստաժուռնալիստներին, որովհետև կար ժամանակ, որ կարելի էր ամեն ինչ գնել` հոդվածներ, եթերներ, մարդկանց: Եթերում այնպիսի դեմքեր հայտնվեցին, որից հետո ամեն նայողը մտածում էր, որ ինքն էլ կարող է փորձել: Այդ պատճառով հայտվեցին ոչ ճիշտ երգեր, ներկայացումներ: Ես չգիտեմ, թե ով է այս ամենը կանգնեցնելու: 90-ականներից սկսվեց այս խառնաշփոթը:
Գիտեք, ես չեմ սիրում այս թեմայով խոսել, որովհետև կգտնվեն մարդիկ, որ կասեն` տես հեռվից մեզ դատում է, ի՞նչ իրավունքով: Դրա համար ուղղակի ասում եմ` չեմ հավանում, բայց վերլուծությամբ չեմ ուզում զբաղվել: Եթե, ես ապրեի Հայաստանում կմիջամտեի, կփորձեի ինչ որ բան փոխել:

Մաեստրո Կոնստանտին Օրբելյանի հետ

՞նչ տարբերակներ կան ուղղելու, շտկելու իրավիճակը:
-Հիմա այդքան էլ տեղեկացված չեմ, թե ինչ է կատարվում էստրադայում: Երբեմն սոցիալական ցանցում տեսնում եմ տեսահոլովակներ, որոնցից ոչ բոլորն եմ հավանում: Գիտեմ, որ քննադատություններ կան: Բայց այս ամենին ընդհանուր կարգավորում է անհրաժեշտ: Ես հասկանում եմ այն լրագրողներին, ովքեր այդ անտաղանդների PR –ով են զբաղված , մարդիկ գումար են աշխատում:

Ի վերջո, մեր ազգը հիմար չէ և շատ լավ տարբերում է վատը լավից, պարզապես, եթե մարդուն անընդհատ թեթև, նույն ”սնունդը” տաս նա ուղղակի կսովորի ու էլ ոչինչ  չի ուզի: Կարծում եմ պետք է ուշադրություն դարձնել դասական երաժշտությանը: Մեր ազգը հեռացել է դասական երաժշտությունից, կար ժամանակ, երբ դասական երաժշտությունն ավելի շատ էին լսում: Ուրախ եմ, որ գուսական արվեստն է առաջ է գնում, անգամ երիտասարդներն են լսում: Լավ կլիներ, որ դասականին էլ ուշադրություն դարձնեին ու քարոզեին այն: Համենայն դեպս, կարծում եմ, որ ամեն մարդ պետք է գտնի իր երաժշտությունը, այն ինչ հոգեհարազատ է  իրեն :

Էռնա Յուզբաշյանը դստեր հետ

Հ.Գ. ‹‹ Գյումրիում եղել եմ 1987 –ին : Անգամ չեմ պատկերացնում, թե ինչպիսին է Գյումրին հիմա: Հետևում եմ  նորություններին, գիտեմ, որ կենտրոնը վերանորոգված է : Իմ երազանքներից մեկն է Գյումրի գալ բարեգործական համերգով:  Առհասարակ, երազանք ունեմ Հայաստանի շրջաններում համերգաշար ունենալ, բայց, ցավոք սրտի կազմակերպիչներ, հրավիրողներ չկան…

 Ինձ համար գյումրեցիների հետ հանդիպումը շատ ցանկալի է: Եւ տա Աստված, որ մի օր ստացվի իմ գալը: Շատ կուզենայի հանդիպել գյումրեցի իմ ընկերներին, որոնց հետ կապը կորցրել եմ:

 Ես ԱՄՆ-ում էի արդեն, երբ այդ սարսափելի արհավիրքը եղավ: Խորը ցավ եմ ապրել…1989թ.-ին ԱՄՆ-ում ես հայ երիտասարդների հանդիպեցի, ովքեր եկել էին այստեղ բժշկական և հոգեբանական բուժման համար: Ես հիշում եմ, որ  բարեգործական համերգ ենք կազմակերպել: Նյու Ջերսիից մենք ինչով կարողացանք օգնություն ուղարկեցինք:

 Գյումրու բնակիչները հատուկ մարդիկ են` տաղանդավոր արվեստագետներ, մարզիկներ, երաժիշտներ:  Ուզում եմ, որ մարդիկ այնտեղ լավ ապրեն:

Շատ կուզեի, որ համահայկական դրամահավաք լիներ աղետի գոտու համար, լավացնեին այդ մարդկանց ապրելու պայմանները: Ես քաղաքականությունից ինձ հեռու եմ պահում, ես արվեստի մարդ եմ, բայց կարծում եմ, որ եթե որոշ  օլիգարխներ այդքան ռեստորաններ ու ակումբներ կառուցելու փոխարեն ինչ որ գումար տրամադրեին և աշխատատեղով ապահովեին մարդկանց, ապա այսչափ արտագաղթ չէր լինի…››:

 

Հարցազրույցը արված է  Գյումրիի ‹‹Շրջապատ›› շաբաթաթերթի համար

        Msheci  ( Անի Կարապետյան)

 

         

                                                                                                                                                                                                                                                                       

                                                                                                                                                          

Դեսպինա տատը


Օձունի ճամփեքն ինձ ու իմ ամենառոմանտիկ ֆիզիկ ընկերուհուն տարան Դեսպինա տատիկի տուն: Տատիկը շատ ուրախացավ , երբ մեզ տեսավ: Երկար խոսեցինք , հետաքրքիր զրույց էր ծավալվել երեք սերունդների միջև:
-Տատ ջան, քանի՞ տարեկան ես
-100 տարեկան եմ բալա ջան, – ի միջայլոց վրա բերեց Դեսպինա տատիկը, իսկ մենք քար կտրեցինք: Ուրախացած գրկեցի տատիկին, համբուրեցի ու շարունակեցի հարցեր տալը:
Դեսպինա տատը ամուսնացել է 14 տարեկանում:
-Տատ սիրելով ես ամուսնացել,- հարցրեցի ես:
-Չէ, այ բալա: Էն ժամանակներում սեր մեր չկար: Ամուսնանում, սուս ու փուս ապրում էինք,- հանդարտ պատասխանեց տատիկը,- մարդս 6 տարի մեծ էր ինձանից,կիսուրս պատճառ դարձավ, որ ամուսնացանք, հավանել էր ինձ, -ասաց Դեսպինա տատը:
21 թոռ ու 29 ծոռ ունենալը կատակ բան չէ: Առավել դժվար է մեծացնել բոլորին ու հասցնել իրենց նպատակներին: Որդիների մասին խոսելիս աչքերը լցվեցին, կորցրել էր…զավակ կորցրած ծնողին ոչինչ չի սփոփի…անգամ ժամանակը: Սիրտս ցավեց, ինձ մեղավոր զգացի, որ մի բուռ դարձած տատիկին իմ հարցերով ստիպեցի վերհիշել իր ցավը: Սկսեցի արագ այլ հարցեր տալ, որ մոռանանք ցավոտ թեմաները:
Դեսպինա տատիկը երկար տարիներ աշխատել է ծխախոտի գործարանում ու շատ կարևորում էր կնոջ աշխատանքը:
-Տատ ջան, բա ամուսինդ թողնո՞ւմ էր, որ աշխատեիր:
-Թողնում էր, բալա ջան: Մենակ ես չէի աշխատում, իմ պես շատերը կային,- ժպտաց տատն ու ավելացրեց.
-Լավ կյանք եմ ապրել, ուրախ տարիներ էլ եմ ունեցել:
Մի ժամ խոսելուց հետո խոստացա վերադառնալ Դեսպինա տատիկի մոտ ու ավելի երկար զրուցել:
Գնալիս մեզ խորհուրդ.
-Երեխեք ջան, ընտանիքից կարևոր բան չկա: Էս կյանքում ամենահարազատն ու քաղցրը երեխեքն են:

Ժորա Բարսեղյան ”Կատարվեց մեր երազանքը` Սպիտակավորը դարձավ ուխտատեղի”

-Արվեստագետի ամենամեծ հաղթանակը ո՞րն է

-Իմ պատկերացմամբ հաղթանակն այն է, որ արվեստագետն ինչ որոշում` այն էլ անում է:

Այն, ինչ ուղեղը թելադրում է և արվեստագետը նույնությամբ վերարտադրում է նյութի վրա. դա հաղթանակ է: Ես մի քիչ եսասիրաբար եմ մոտենում խնդրին, որովհետև ինձ թվում է, թե ոչինչ չեմ արել: Օրինակ 4000 և ավելի կտավներ եմ ստեղծել, 37 մոնումենտալ հուշարձան, 2000-ից ավել բանաստեղծություն եմ գրել և 1500-ից ավել իմաստախոսություններ, բայց ես մտածում եմ, որ ոչինչ չեմ արել:

 

Ո՞վ է Ձեր կտավների թիվ մեկ քննադատը:

Առաջին քննադատը` ես եմ: Բայց երբ ուղեղս հոգնում է կարող եմ դրսից պատահական անցորդի ուղեկցեմ իմ արվեստանոց ու խոսեմ հետը, կարծիք լսեմ:

Իմ քննադատները ընտանիքիս անդամներն են: Կինս  դաժան քննադատ է, բայց քննադատությունը պարտավորեցնող է:

-Մտահոգվում ե՞ք, թե ինչպիսի մարդկանց ձեռքում կընկնեն Ձեր ստեղծագործությունները:

-Իմ աշխատանքները սիրով եմ տալիս նրանց, ովքեր կարողանում են հասկանալ ու գնահատել,ովքեր սեր ունեն արվեստի նկատմամբ, սակայան ինձանից լավ ոչ ոք չի կարող պահել իմ ստեղծագործությունները: Շատերը արվեստից դրական լիցքեր են ստանում ու ստեղծագործությունները պահում են աչքի լույսի պես: Դեպքեր են եղել, երբ ինձ ցույց են տվել իմ աշխատանքներից, որոնք նվիրել ու մոռացել եմ, սակայն ինձ լավ եմ զգացել, որ խնամքով են պահել դրանք:

Ի՞ նչ երբևէ չեք նկարի

-Ես ինչ ուզում եմ, այն էլ նկարում եմ: Եղել է որ պատռել եմ կտավը: Բնորդը կին էր ու համարյա ավարտել էի, բայց չհավանեցի ու պատռեցի:

-Արվեստը <<զոհեր>> պահանջո՞ւմ է

-Արվեստն անընդհատ աշխատանք է պահանջում: Քեզ պիտի զրկես շատ ու շատ հաճույքներից, որ լիարժեք աշխատես: Կան մարդիկ, ովքեր համատեղում են, բայց այդ դեպքում արվեստն է տուժում:

Արվեստագետն ինքն իրեն է դատապարտում, զրկում…Զոհաբերում ես քո ժամանակը, հաճույքները, մյուս նախընտրելի ձեռքբերումները և նվիրվում ես արվեստին:

    

 

 

 

 

 

 

 

 

Յուրաքանչյուր տարի Դուք այցելում եք Նժդեհի շիրիմին և հարգանքի տուրք մատուցում…Ո՞ վ  է Նժդեհը Ձեզ համար:

-Հայ ազգի համար հերոս է Նժդեհը,իսկ ինձ համար հերոս ու կուռք: Նա ո՛չ միայն լավ ռազմագետ էր, որը պահեց Սյունիքը… Կան մարդիկ, ովքեր նրան չեմ ընդունում` զարմանալի է: Նրա գաղափարախոսությունը, նրա հայրենասիրությունը, ազգասիրությունը, սերունդներ են դաստիարակում: Բացի այդ, իմ ձեռքն է կպել Նժդեհին, նրա աճյունը բերողներից և հողին հանձնողնորից մեկն էլ` ես եմ:

<<Եթե չեկա, ուրեմն չկամ>>,- սա նրա խոսքերն են, և մենք այսպես ենք երդվել նրա շիրիմին: 1983թ-ից մենք ամեն տարի այցելում ենք շիրիմին: Այժմ հինգ հոգուց երեքն ենք մնացել` Արցախը, Գարեգին Մխիթարյանը և ես:

Մեր գաղտնիքի մասին գիտեր` Սոս Սարգսյանը,ով մեզ տարավ Վեհափառ Վազգեն 1-ի մոտ: Վեհափառը պահեց մեր գաղտնիքը: Մենք նրան խնդրեցինք, որ սուրբ Գայանե եկեղեցու բակում` Խենթի գեղերեզմանի կողքին տեղ հատկացնի Նժդեհի աճյունի համար, բայց մերժեց: Մենք շատ ուղիներ փնտրեցինք և վերջապես գտանք վայրը: Կատարվեց մեր երազանքը` Սպիտակավորը դարձավ ուխտատեղի:

Գևորգ Շադոյան “Ավանդական նորաձևությանը ժամանակակից շունչ տալով ստացա իմ ոճը”

Արմատներով որտեղի՞ց եք: Ինչպե՞ս եք հայտնվել  Սիրիայում:

-Սիրիահայ եմ, ծնվել եմ Հալեպում,ծնողներս Սիրիահայեր են, արմատներով Սասունցի եմ:

Ինչո՞ ւ    որոշեցիր ընտրել այս մասնագիտությունը:

-Հայրս ժամանակին Հալեպի հայտնի դերձակներից է եղել, տղամարդկանց կոստյումներ է կարել: Ես ամռանը օգնում էի նրան` փոքր ինչ չսիրելով աշխատանքի ընթացքը:

Արվեստը մանկուց ինձ գրավել է: Վաղ հասակից նկարում եմ, թեև այս հարցում ծնողներիս քաջալերանքը նույնպես իր դերն ունեցավ:

Ավելի ուշ, ավարտական դասարանում դասընկերներիս համար հագուստի էսքիզներ էի նկարում, թեև շատ պրիմիտիվ: Պատանի հասակում մոտս ցանկություն առաջացավ այդ բնագավառում գիտելիքներս խորացնել: Հայրս, անշուշտ, ամուր հիմք էր դրել կոստյումներ կարելու ու ձևավորելու հարցում,բայց դա ինձ չէր բավարարում, քանի որ կանանց նորաձևության աշխարհն ավելի մեծ է ու ճոխ: 

Դպրոցն ավարտելուց հետո մեկնեցի Լիբանան և այնտեղ սովորեցի

“C.A.M.M”-ում, որ ֆրանսիական նորաձևության իսնտիտուտ է, ստացա <<նկարիչ մոդելավորողի>> որակավորում:

Նորաձևության աշխարհում  որո՞նք էին առաջին քայլերդ:

-Երեք տարի ուսանեցի Լիբանանում և մեկ տարի աշխատեցի լիբանանի հայտնի դիզայներների մոտ: Հետո առաջարկ ունեցա և մեկնեցի Արաբական Միացյալ Էմիրություններ: Իշխանական ընտանիքի համար շուրջ 35 հագուստ  կարեցի իմ դիզայնով, իհարկե 40 գործավար ունեի,ովքեր աշխատում էին մտահաղացումներս իրականացնել: Չորս ամիս աշխատեցի այնտեղ: Վերադարձա Սիրիա և շարունակեցի աշխատել որպես նկարիչ մոդելովորող, բայց փափագ ունեի  մասնագիտանալու հայկական տարազների ուղղությամբ: Սակայն միշտ հետաձգվում էր այն իրականացնելը: Այստեղ գալիս էին և ամսագրով որևէ բան պատվիրում, ինչ խոսք գումարը մեծ էր, բայց դա այն չէր ինչին ես ձգտում էի…ինձ համար ուրիշ երազներ կային:

 Ե՞րբ սկսեցիր  անդրադառնալ հայկական զարդանախշերին:

-Բեյրութում մասնակցում էի <<ազգային հագուստի միջոցառման>> ցավոք, հայկական տարազներից գաղափար չունեի և պատրաստեցի հնդկական մոտիվներով տարազ:

Ես նկարչության մեջ սիրում եմ մանրամասնությունները և շատ էի ուզում հայկական նախշերի ամեն մի տարրն իմանալ: Եկա Երևան և ընդունվեցի <<Երևանի Գեղարվեստի Պետական Ակադեմիա>>որպես` նկարիչ մոդելավորող: Հանձնեցի բոլոր անհրաժեշտ քննությունները և 4-րդ կուրսից շարունակեցի ուսումս որպես երկրորդ բարձրագույն կրթություն:

Հայաստանում մասնագիտացա տարազների, հայկական զարդանախշերի, տեքստիլի պրոֆեսիոնալ ուղղությամբ,իհարկէ դասախոսներիս շնորհիվ: Երկու տարի սովորելուց հետո դիպլոմային աշխատանքս արեցի` <<ժամանակակից հայկական հարսանիք>> թեմայով: Հարսի, փեսու, հարսնաքրոջ և ազաբի տոնական-հարսանեկան հագուստների նորովի ձևավորում արեցի, ժամանակակից շունչ տալով ավանդականին`ինչը ստեղծեց յուրահատուկ ոճ:

This slideshow requires JavaScript.

Ի՞նչ արձագանքներ ստացար աշխատանքներիդ վերաբերյալ:

Անկեղծ ասած, սկզբում երբ ես ասացի իմ մտադրության մասին, (որ ուզում եմ հայկական զարդանախշերով մոդեռն հագուստներ ստեղծել ) որոշ մասնագետներ չքաջալերեցին ինձ: Վախ կար, որ գուցե գրագետ չստացվի, բայց երբ ավարտեցի հավաքածուն, նրանք նույնպես շատ հավանեցին:

Առհասարակ միշտ դրական արձագանքներ եմ լսել թե հայրենիքումս, թե հայրենիքից դուրս: Հավաքածուներս օտար մարդկանց, ասես գրավում են, որ վերջիններս ավելին իմանան Հայստանի և հայերի մասին:

Արտերկրում ունեցել ես մի շարք ցուցադրություններ: Կպատմե՞ս դրանց մասին:

Հայաստանից բացի ցուցադրություններ ունեցել եմ ԱՄՆ-ում ,Սիդնեյում , Մոսկվայում  ,Ուկրաինայում , Հոնկոնգում, Ֆրանսիայում, Լիբանանում, Թուրքիայում: Կարող եմ ավելացնել, որ ցուցադրություններս վերոհիշյալ վայրերում մեկ անգամ չէ, որ եղել են…

Աքսեսուարներդ հիմնականում հայկական ուղղվածության են: Դրանք ստեղծված են հատուկ հայերի՞ համար:

-Այո, սկզբում աքսեսուարները պատրաստում էի հայերի համար, սակայն ցուցադրությունների ժամանակ պարզվեց, որ այլ ազգի ներկայացուցիչներն էլ սիրով կրում են դրանք: Մի անգամ, Հայաստանում ԱՄՆ-ի դեսպանը զանգ տվեց ու պատվիրեց աքսեսուարներ `ամերիկացի ընկերների համար: Հաճախ էլեկտրոնային շնորհակալական նամակներ եմ ստանում անծանոթ մարդկանցից, ովքեր կրում են իմ աքսեսուարները:

Հայաստանում նորաձևության տուն ունենալու մտադրություն ունե՞ս:

-Ունեմ փափագ`հաստատվել Հայաստանում ու ունենալ <<Շադոյան>> նորաձևության կենտրոն: Ցավոք, Հայաստանում նորաձևությունից հասկացողները քիչ են:  Դիզայների աշխատանքը չի գնահատվում: Շատերն առաջնորդվում են այն մտքով, որ հագուստը պետք է լինի արտասահմանյան բրենդի ու կարևորը թանկ: Դիզայներների կողքին կանգնող մարդիկ մեծ դեր ունեն նորաձևության զարգացման հարցում:

Ինչի՞ մասին է երազում Գևորգ Շադոյան արվեստագետն ու մարդը:

-Արվեստագետ մարդու երազանքներն անսահման են…

Ինչ որ երազել եմ, դարձրել եմ ներքին ցանկություն`ունենալ ուժեղ կամք և քայլել դեպի առաջ:

Երջանիկես երբ…

-Երբ գոհ եմ լինում իմ ստեղծած աշխատանքներով, բայց առավել երջանիկ եմ ինձ զգում,երբ չբավարարվելով ավելի եմ խորանում արվեստի աշխարհում:

Նորաձևությունն ինձ համար նախ արվեստ է, ապա` արհեստ…

http://www.youtube.com/watch?v=lQKUpmysypw

Ինչպե՞ս ազատվել դեպրեսիայից

Սկսեցի՛նք

  • Վազքը,ինչպես նաև ֆիզիկական վարժությունները օգնում են ազատվելու դեպրեսիաից: Փաստը է, որ ֆիզկական վարժության ժամանակ օրգանիզմում արտադրվում է էնդոֆրին, ինչը անմիջականորեն ազդում է լավ տրամադրությանը: Ըստ հոգեբանների ամենօրյա վազքը արդյունավետ է այնքանով, որքանով հակադեպրեսիայի ցանկացած դեղամիջոց: Ֆիզիկական վարժությունները վերադարձնում են մարդուն իր ինքնավստահությունն ու լավ տրամադրությունը:
  • Գոյություն ունի ևս մեկ արդյունավետ միջոց,այն հատկապես ընդունված էր Խորհրդային հոգեբանության մեջ : Դա քաղցի մեթոդն է: Սակայն այն պետք է կիրառել միայն բժիշկների հսկողությամբ:Այս մեթոդը այնքանով է արդյունավետ, որ մարդը ոչ միայն ազատվում է ավելորդ քաշից, այլև բացասական էներգիայից: Հարկ է նշել,որ քաղցի ժամանակ, մարդը պետք է շատ անցկացնի դրսում`թարմ օդ շնչի և ոչ մի դեպքում չերկարացնի քաղցը մի քանի օրից ավելի, քանզի հակառակ դեպքում այն վատ հետևանքներ կթողնի օրգանիզմին: Անհրաժեշտ է մեծ պատասխանատվությամբ մոտենալ այս մեթոդին: Նախքան այն կիրառելը անպայման խորհրդակցեք դիետոլոգների և հոգեբանների հետ: Հիշե՛ք,եթե դուք ակտիվ կյանք եք վարում մի՛ կիրառեք այս մեթոդը:
  • Բացի այն,որ արոմաթերապիայից մարդը հաճույք է ստանում,այլև ձերբազատվում է դեպրոսիայից: Բուրումնավետ յուղերը մաշկի միջոցով թափանցում են արյուն և տարածվում մարդու ամբողջ օրգանիզմով մեկ, քթի միջոցով բուրմունքը հասնում է ուղեղին, ինչը կարգավորում ու բարձրացնում է տրամադրությունը: Կարելի է նաև եթերային յուղերի միջոցով տան սենյակները լցնել հաճելի բուրմունքով կամ յուղերով մերսում անել, բայց արոմաթերապիան վերը նշվածներից ավելի արդյունավետ է: Գոյություն ունեն բազմաթիվ յուղեր,որոնց բաղադրության մեջ են մտնում անիսոնի, կիտրոնի, նարինջի, հասմիկի, վարդի, մանդարինի, մայրիի, նարդոսի բաղադրիչները: Խորհուրդ չի տրվում օգտագործել միայն մեկ բույր,կամ մի քանի բույրեր խառնել միանգամից,քանզի դրանից կկորի յուղի արդյունավետությունը: Այսօրինակ յուղերը օգտագործեք լոգանք ընդունելիս: Իսկ ընտրել կարելի է ըստ քիմքին հաճելի լինելու տարբերակով:
  • Սթրեսի և դեպրեսիայի պատճառով օրգանիզմը մեծ քանակությամբ ադրենալինի և կորտիզոլի հորմոններ է արտադրում, իսկ այդ հորմոնները արտադրվելու համար օրգանիզմում սպառվում են մեծ քանակությամբ C , B, ցինկ, մագնիում հանքային նյութեր ու վիտամիններ, ինչը շատ վնասակար է օրգանիզմի համար: C վիտամինի և ցինկի պակասի պատճառով մարդու մաշկը դառնում է անառողջ և կեղտոտ: B վիտամինի սակավության պատճառով մարդը քիչ էներգիա է ունենում,իսկ ահա մագնիումի պատճառով մարդու մոտ սկսվում են գլխացավեր և հիպերտոնիա: Քանի որ դեպրեսիայի հորմոնները <<խժռում>> են  Ձեր օրգանիզմի վիտամինների պաշարի զգալի մասը, խորհուրդ ենք տալիս ավելացնել դրանց քանակը:

A վիտամին է պարունակում ծիրանը,գազարը,դդումը և այլն:

B վիտամին են պարունակում յոգուրտները,թխվածքաբլիթները,դդումը,ավոկադոն,անյուղ ձուկը,միսը,պոպոկը և այլն:

C վիտամին են պարունակում բոլոր մրգերը` հատկապես սև հաղարճը,կիվին,թուրինջը և այլն:

Բոլոր տեսակի ձեթերի բաղադրության մեջ կա E վիտամին:

Մագնիում են պարունակում լոլիկը,բոլոր տեսակի <<կանաչ>> բանջարեղենները,թուրինջը և այլն:

Հատկապես կաթնամթերքի մեջ առատ է կալցիումը:

  • Հատկանշական է, որ կան սնունդներ, որոնք բարձրացնում են մարդու տրամադրությունը և լավացնում ինքնազգացողությունը .այսպես օրինակ բանանը ,շոկոլադը, կաղամբը, գարեջուրը և այլն:Քաղցրավենիքը մարդուն դարձնում է կենսուրախ, քանի-որ գլյուկոզա է պարունակում,սակայն այդքան էլ <<երես>>մի տվեք Ձեզ քաղցրավենիքով,որպեսզի հետո քաշի ավելացման համար չանհանգստանաք: